10.7.3 DİŞLİLER VE ŞAFT

10.7.3 DİŞLİLER VE ŞAFT

Devir hareketi, yatay dişli ve şaft kullanılarak dikey bir dişli vasıtasıyla dikey ana şafta ve nihayet çanak ile diğer elemanlara iletilir. Bu işlem sırasında yatay ve dikey dişliler arasında belirli bir devir yükseltme oranı bulunur. Bu nedenle ana şaft ve çanak, elektrik motorundan çok daha yüksek bir devirle dönerler. Genellikle yatay dişli bronz malzemeden yapılır ve “bronz dişli” olarak adlandırılırken dikey dişli krom kaplı malzemeden yapıldığı için “krom dişli” olarak anılır.

Ana şaftın ve diğer elemanların titreşimi sönütlendirmek amacıyla, şaft öncelikle alttan ve üstten rulmanlarla yataklanır. Ayrıca, titreşimi (vibrasyonu) azaltmak için ayrıştırıcı karterinin en üst kısmında titreşim yay bloğu bulunur. Bu yaylar, titreşimi önlemek veya sönütlendirmek amacıyla kullanılır ve bu sayede sistem daha istikrarlı bir şekilde çalışır.

Bu yapı, yüksek devirli hareketin daha düşük devirli bir harekete dönüştürülmesini ve aynı zamanda titreşimin kontrol altında tutulmasını sağlayan önemli bir mekanizmayı temsil eder. Ana şaft ve çanak gibi elemanlar, bu işlem sırasında makinelerin istenen performansı ve güvenilirliği sağlamak için büyük bir rol oynarlar.

Bu yapı ayrıca enerji dönüşümünü kolaylaştırarak birçok endüstriyel ve mekanik uygulamada önemli bir rol oynar. Aşağıda, bu tür bir yapıyı kullanan bazı uygulamaların örnekleri verilmiştir:

  1. Pompa Sistemleri: Bu yapı, bir elektrik motorundan gelen yüksek devirli hareketi kullanarak pompa sistemlerinde daha düşük devirli bir çıkışa dönüştürmek için sıkça kullanılır. Bu, sıvıların veya gazların pompalanmasında ve dağıtılmasında yaygın bir uygulamadır.
  2. Taşıma Ekipmanları: Konveyör bantlarının hareketi gibi taşıma ekipmanlarında bu tür yapılar kullanılır. Elemanların yüksek devirli dönüşümleri, malzemelerin taşınması ve işlenmesinde önemli bir rol oynar.
  3. İmalat Makineleri: İmalat endüstrisinde, işleme makineleri gibi ekipmanlar, yüksek hızda işlem yapabilmek için bu tür yapıları kullanır. Bu sayede hassas işlem ve üretim sağlanır.
  4. Denizcilik: Deniz taşıtları, yüksek devirli motorların dönüşümüyle çanakları veya pervaneleri hareket ettirmek için bu yapıları kullanır. Bu, gemilerin ileri gitmesini ve yönlendirilmesini sağlar.
  5. Gıda Endüstrisi: Gıda işleme makineleri, farklı ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi için yüksek hızda çalışan motorlardan gelen hareketi düşük hızda çalışan bileşenlere aktarmak için bu yapıları kullanır.

Bu yapı, birçok endüstri ve uygulama alanında enerji dönüşümünü ve hareket kontrolünü kolaylaştıran temel bir mekanizma olarak hizmet eder. Ayrıca, titreşim kontrolü, bu tür sistemlerin verimliliği ve güvenliği için önemlidir ve yataklama ve titreşim sönümleme gibi teknikler bu amaçla kullanılır. Bu sayede makineler daha verimli çalışır ve işler daha güvenli hale gelir.

Bu yapıların devamında, birçok endüstriyel ve mekanik sistemlerde kullanılan başka bileşenler ve uygulamalar bulunmaktadır. İşte bunlardan bazıları:

  1. Enerji Santralleri: Elektrik üretimi için kullanılan enerji santralleri, yüksek hızda dönen türbinlerin güçlerini elektrik üretmek için düşük hızda dönen jeneratörlere ilettikleri bir dizi yüksek devir düşük devir dönüşümü içerir.
  2. Vinçler ve Kaldırma Ekipmanları: Ağır yükleri kaldırmak ve taşımak için kullanılan vinçler ve kaldırma ekipmanları, elektrik veya hidrolik motorların gücünü kullanarak yüksek devirli dönüşüm yaparlar.
  3. Demiryolu ve Taşımacılık: Demiryolu trenleri ve bazı taşımacılık araçları, motorların gücünü tekerleklerin hareketine dönüştürmek için benzer yüksek devir-düşük devir dönüşüm sistemlerini kullanır.
  4. Üretim Hattı Makineleri: İmalat endüstrisindeki üretim hatları, ürünleri işlemek ve montaj yapmak için yüksek hızlı motorlardan gelen hareketi düşük hızda çalışan makinelerde kullanır.
  5. Rüzgar Türbinleri: Rüzgar enerjisi santralleri, yüksek devirli rüzgar türbinlerinin dönüşen enerjisini elektrik enerjisine dönüştürmek için benzer dönüşüm sistemlerini kullanır.

Bu tür yapılar ve bileşenler, endüstrinin birçok farklı yönünde kullanılarak enerji dönüşümünü ve hareket kontrolünü kolaylaştırır. Ayrıca, bu uygulamaların her biri, sistemin verimliliğini artırmak, işlem hızını kontrol etmek ve güvenliği sağlamak için özelleştirilmiş yataklama ve titreşim sönümleme sistemleri içerebilir. Böylece, makineler daha uzun süreli ve güvenilir bir şekilde çalışabilir, iş yerlerinde verimlilik artar ve işçi güvenliği sağlanır.

  1. Havacılık: Uçaklar ve helikopterler, yüksek devirli jet motorlarının gücünü pervanelere veya rotorlara aktarmak için karmaşık dişli ve şaft sistemleri kullanırlar. Bu sayede uçaklar yükselir ve ilerler.
  2. Eğlence Parkları: Eğlence parklarında kullanılan dönme dolaplar, roller coaster’lar ve diğer eğlence ekipmanları, yüksek hızda dönen motorların hareketini kullanarak yolculara keyifli deneyimler sunar.
  3. Madencilik Ekipmanları: Madencilik endüstrisinde kullanılan makineler, yeraltı tünelleri kazmak ve maden işlemek gibi zorlu görevler için yüksek devirli motorları, işleme ekipmanlarını ve taşıma sistemlerini çalıştırmak için bu tür yapıları kullanır.
  4. Asansörler ve Yürüyen Merdivenler: Binalarda kullanılan asansörler ve yürüyen merdivenler, elektrik motorlarından gelen gücü kullanarak katlar arasında taşıma işlemini gerçekleştirir.
  5. Tarım Makineleri: Tarım sektöründe kullanılan traktörler ve diğer tarım makineleri, motorların gücünü tarlada çalışan ekipmanlara iletmek için bu yapıları kullanır.
  6. Raf Sistemleri: Depolama tesislerinde kullanılan otomatik raf sistemleri, malların yükseltilmesi ve taşınması için benzer dönüşüm mekanizmaları içerir.

Bu tür yapılar, farklı endüstrilerde ve uygulamalarda kullanılarak iş süreçlerini verimli hale getirir ve işlemleri daha etkili bir şekilde yönlendirir. Ayrıca, bu uygulamaların her biri, özel gereksinimlere ve güvenlik standartlarına uyan özelleştirilmiş bileşenler içerebilir. Bu sayede her uygulama kendi ihtiyaçlarına uygun bir şekilde tasarlanabilir ve optimize edilebilir.