/

BİLİNMESİ GEREKENLER

SÖZLÜK
açma suyu : (İng. opening water, high pressure operating
water) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının ilk devreye
alınmasında ve çamur haznesinin dolup şok
gereksinimi duyulduğunda ayrıştırıcıya verilerek
kayar alt çanak altındaki suyun tahliyesini ve
çanağın aşağıya kayarak şok yapılmasını sağlayan
kısmen yüksek basınçlı su, şok suyu.


ağır faz : (İng. heavy phase, sludge, water) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, yağ ve yakıtın yoğunluğundan
daha fazla yoğunluğa sahip olduğu için merkezkaç
kuvvetle dışarı savrulan çamur veya genellikle su.


ağırlık diski : (İng. gravity disc) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
sıvı-sıvı ayrıştırma metodunda kullanılan ve
ayrıştırıcıdan çıkan suyu kontrol edip sabit bir dış
çapa ancak farklı yoğunluklara sahip yağ veya
yakıta göre farklı iç çaplardan uygun olanın seçilip
kullanıldığı çelikten yapılmış halka biçimindeki bir
disk, gravite diski.


akış ayarlayıcısı : (İng. flow regulator) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırıcıdan çıkan yağ veya
yakıtın debisini ayarlamada kullanılan valf.


akış kontrol valfi : (İng. flow control valve) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırıcıdan çıkan yağ veya
yakıtın debisini ayarlamada kullanılan valf.


akış ölçer : (İng. flow meter) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
ayrıştırıcıdan çıkan yağ veya yakıtın debisini ölçen
sayaç, debi ölçer, debimetre, yakıt veya yağ sayacı.
akma noktası : (İng. pour point) Yağlama yağı ve yakıtın
akabilme özelliğini koruduğu en düşük sıcaklık.


alt çanak : (İng. bowl) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında, üzerine
kayar alt çanağın, dağıtıcının, disklerin (disk
grubunun), üst diskin ve üst çanağın konulduğu, su
mahalli üstüne monte edilerek düşey (ana) şafttan
hareket alan ve iç tarafının çevreye yakın
kısımlarında su ile çamurun toplandığı ayrıştırıcının
en önemli taşıyıcı elemanı, ana çanak.


ana makina : (İng. main engine, M/E) Gemilerin pervanesini
döndürmek için gerekli gücü sağlayan genellikle
dizel veya buhar türbini tipinde olan makina.


ana şaft : (İng. bowl shaft) Yatay şafttan dişli vasıtasıyla
hareket alan ancak yatay şafttan birkaç kat daha
yüksek devirle dönen, çanak ve çanak içinde
bulunan diğer elemanların da yüksek devirlerde
hareketini sağlayan düşey şaft.


ara şaft : (İng. intermediate shaft) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, elektrik motorunun hareketini,
bağlı bulunduğu kavrama ve balata pabuçları
yardımıyla yatay ve dikey dişli ile düşey (ana) şafta
ileten yatay şaft.


ara yüzey : (İng. interface) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında, disk
grubunun dış kenarında yağ veya yakıt ile su
arasında oluşan perde.


aşınma contası : (İng. wearing plate, wearing gasket) Genellikle
dıştan dişli pompalarda, dişlilerin yan yüzeyleri ile
pompa gövdesi arasında bulunan ve dişlilerin yan
yüzeyleri ile gövdenin aşınmasını önleyen sekiz (8)
rakamına benzeyen bir çeşit conta veya plaka.


ayrıştırma : (İng. separation) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
yağ veya yakıt içinde bulunan ve istenmeyen su,
çamur ile diğer bazı maddelerin yağ ve yakıttan
merkezkaç kuvvet ilkesi ile uzaklaştırılması ile
temiz yağ veya yakıt elde etme işlemi.


balata pabuçları : (İng. clutch pad, friction pad) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, elektrik motorundaki devir
hareketini bağlı bulunduğu kavramanın iç
yüzeylerine önce çarparak, sonra da yapışarak aynı
devirde (ancak 3-5 dakikalık bir süre içinde
kademeli olarak) aktaran elemanlar.


basınç şalteri : (İng. pressure switch) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarının çıkışlarında bulunan ve yağ veya
yakıtın basıncının normal değerlerinin dışına
çıkması durumunda alarm çaldırarak işletmeciyi
uyaran cihaz, presostat, basınç otomatiği.


besleme oranı : (İng. feed rate) Ayrıştırıcıya sokulan yağ veya
yakıtın kapasitesi veya debisi.


besleme pompası : (İng. feed pump) Yağlama yağını, ana makina
sump tankından; yakıtı ise dinlendirme tanklarından
alarak ısıtıcıdan geçirmek suretiyle yağ veya yakıt
ayrıştırıcına gönderen dişli veya vidalı tipteki
hacimsel pompa.


buhar valfi : (İng. steam valve) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
temizlenecek yağlama yağı veya yakıtı ayrıştırıcıya
girmeden ısıtabilmek için ısıtıcıya buhar girişi
sağlayan genellikle glob tipteki valf.


büyük ring : (İng. large lock ring) Çanak içindeki elemanların
taşınmasını sağlayan alt çanak ile çanak başlığını
birbirine bağlayan büyük halka somun, büyük halka
somun


çamur alanı : (İng. sludge space) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
disk grubunun dışında ve uzağında, özellikle çanak
deliklerine yakın çevrede yağ veya yakıttan
ayrıştırılan çamurun toplandığı bölge.


çamur tahliyesi : (İng. sludge discharge) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, temizlenen yağ veya yakıttan
çıkan su ve çamurun şok yapılarak ayrıştırıcıdan
atılması ve çamur tankına gönderilmesi.


çanak : (İng. bowl) Alt çanak ve çanak başlığının tümüne
verilen ad.


çanak başlığı : (İng. bowl hood) Alt çanak üzerine yerleştirilen
kayar çanak, dağıtıcı, tas grubu vb. elemanlardan
sonra en üst tarafa konularak alt çanağa büyük
somunla sıkılan ve tüm çanak içindeki elemanları
taşımaya ve korumaya yardımcı eleman, üst çanak.


çökelme hızı : (İng. settling velocity) Ağırlık ile ayrıştırmada,
tanka verilen sıvı içinde bulunan ve sıvıdan daha
ağır olan maddelerin tank dibine ulaşmasındaki hız.


çökelti : (İng. deposit) Yağlama yağı ve yakıt içinde, dibe
çökmüş halde bulunup merkezkaç ayrıştırmada
kısmen temizlenebilen katı maddeler, tortu.


dağıtım ringi : (İng. distributing ring) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, operasyon suyunu, üzerinde
bulunan birkaç delikten dağıtan eleman.


damlacık : (İng. droplet) Stoke yasasında adı geçen ve
yağlama yağı veya yakıt içinde bulunup çökme hızı
hesaplanan parçacık.


debi : (İng. flow, capacity, throughput) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, temizlenmiş olan yağ veya yakıtın
birim zamanda (saatte) ayrıştırıcıdan geçen hacim
olarak miktarı.


dekantör : (İng. decanter) Parçacıkların çok büyük ve katı
parçacıkların hacimsel oranının % 40-50 olduğu
sıvıların ayrıştırılmasında kullanılan merkezkaç
ayrıştırıcı, sürahi tip ayrıştırıcı.


devir sayıcı : (İng. revolution counter) Ayrıştırıcıların karter
kapağı üzerinde bulunan ve ucundaki dişli parçası
ile yatay dişliden hareket alıp işletmecinin ayrıştırıcı
devri hakkında bilgi sahibi olmasını sağlayan küçük
ve üzeri noktalı bir disk.

dibe çökme hızı : (İng. settling velocity) Ağırlık ile ayrıştırmada,
tanka verilen sıvı içinde bulunan ve sıvıdan daha
ağır olan maddelerin tank dibine ulaşmasındaki hız.


dikey dişli : (İng. worm) Yatay dişliden aldığı devir hareketini
4-5 kat daha artırarak ana şafta aktaran ve ana
şafttın alt tarafında bulunan krom kaplı çelik
malzemeden yapılmış bir dişli, krom dişli.


dinlendirme tankı : (İng. settling tank) Dip tanklardan transfer
pompasıyla alınan yakıtın transfer edildiği ve
ayrıştırıcıya girmeden önce dinlendirilerek ve
ısıtılarak yakıt içindeki su ve çamurun kısmen
tahliye edildiği makina dairesinde bulunan yakıt
tankı.


dip tank : (İng. double bottom tank) Nadiren makina
dairesinde genellikle ambarların alt taraflarında
bulunup yakıtın depolandığı tank, çift dip tank.


disk : (İng. disc) Kesik koni biçiminde ve çelikten
yapılmış, ayrıştırmada en fazla ve temel görev gören
içinden yağ veya yakıt geçen ve dağıtıcı üzerine pek
çok sayıda yerleştirilen eleman, tas.


disk grubu : (İng. disc stack) Dağıtıcı (distribütör) üzerine
yerleştirilmiş kesik koni biçiminde çelikten yapılmış
olan pek çok sayıda disk.


dişli kutusu : (İng. gear box) Yatay şaft üzerinde bulunan bir
adet bronz dişli ile ana şaftın alt kısmında bulunan
krom kaplı çelik dişlinin bulunduğu yer, karter.


dişli pompa : (İng. gear pump) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
yağlama yağı ve yakıtı alıp basmada kullanılan iki
adet dıştan dişli eleman bulundurarak sıvıyı
dişlilerle gövde arasında taşıyan hacimsel pompa.


dizel jeneratör : (İng. diesel generator, D/G) Gemilerde dizel
tahrikli olarak çalışan elektrik üreteci, elektrik
üreteci.


dizel-oil : (İng. diesel oil, D/O, MDO) Gaz-oil içinde
yaklaşık % 10 gibi bir oranda fuel-oil (ağır yakıt)
bulunan, dizel jeneratörlerde ve manevra esnasında
ana makinada kullanılan hafif yakıt.


dizel-oil separatörü : (İng. diesel oil separator or purifier) Dizel-oil
içinde bulunan su, çamur vb. istenmeyen maddeleri
ayrıştırıp atarak dizel-oili temizleyen ayrıştırıcı.


döşek : (İng. foundation) Elektrik motoru, pompa,
kompresör, ayrıştırıcı gibi cihaz ve ünitelerin
üzerinde oturtulduğu genellikle dökümden yapılmış
oturak, şasi.

düşük basınçlı operasyon suyu : (İng. low pressure operating water) Tanktan gelen
ve çanağı kapalı tutmada kullanılan düşük basınçlı
su, kapama suyu.


ejektör tip ayrıştırıcı : (İng. solids ejecting type separator) Yağlama yağı
ve yakıttan çıkan su ve çamurun operasyon boyunca
sürekli boşaltma ile ya da operasyon aralarında şok
ile çok kısa zaman içinde dışarı atıldığı yağ ve yakıt
ayrıştırıcısı.


fren : (İng. brake) Ayrıştırıcının durdurulması için geçen
zamanı kısaltmak için kullanılan ve ağzında balata
bulunup bu balatanın kavramaya bastığı el ile
kumanda edilen sistem.


fuel-oil : (İng. fuel oil, heavy oil, F/O) Seyir süresi boyunca
gemilerin ana makinasında ve nadiren de dizel
jeneratörlerde kullanılan yakıt, ağır yakıt.


fuel-oil separatörü : (İng. fuel oil separator or purifier) Gemilerin ana
makinasında kullanılan ağır yakıtın içindeki su ve
çamuru temizlemede kullanılan ayrıştırıcı, ağır yakıt
ayrıştırıcısı.


geri döndürmez valf : (İng. non-return valve, check valve) Gemilerdeki
deniz suyu, tuvalet, banyo suları ile diğer
sistemlerin tahliyelerinde gemi bordasından çıkış
valfi olarak kullanılan ve giriş tarafındaki basınç
çıkış tarafındaki basınçtan yüksek olduğunda açılan,
girişteki basıncın çıkış (deniz) tarafındaki basınçtan
düşük olduğu durumda ise kapanan tek yöne akışlı
valf.


gravite diski : (İng. gravity disc) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
sıvı-sıvı ayrıştırma metodunda kullanılan ve
ayrıştırıcıdan çıkan suyu kontrol edip sabit bir dış
çapa ancak farklı yoğunluklara sahip yağ veya
yakıta göre farklı iç çapa sahip olanın seçildiği
çelikten yapılmış halka biçimindeki bir disk, ağırlık
diski.


hafif faz : (İng. light phase, fuel oil, diesel oil, lubricating oil)
Temizlenmek üzere ayrıştırıcıya sokulan ve
yoğunluğu su veya çamurdan düşük olan dizel-oil,
fuel-oil ve yağlama yağı gibi sıvı akışkanlara
verilen ad.


hareket iletimi : (İng. transmission) Yağlama yağı veya yakıt
ayrıştırıcılarında, elektrik motorundaki dönel
hareketin ayrıştırıcı ana şaftına aktarılma işlemi.
ısıtıcı : (İng. heater) Gemilerde kullanılan yağ, yakıt, su,
sintine gibi akışkanların genellikle buhar, nadiren de
elektrik ile ısıtılarak bu akışkanların sıcaklığının
artmasını sağlayan borulu, plakalı (levhalı) veya
rezistanslı tipteki ısı değiştirici, hiter.


iç çap : (İng. inner diameter) Gravite diskinin ortasındaki
delikte en büyük çap veya uzunluk.
iştirak : (İng. connection) Gemilerdeki sistemler veya
borular arasında her iki sistem veya devreyi valf
aracılıyla birbirine bağlayan bağlantı.


kapama suyu : (İng. closing water, low pressure operating water)
Çanağı kapalı tutmada kullanılan ve tanktan gelen
düşük basınçlı operasyon suyu.


kapasite : (İng. capacity, flow, throughput) Yağ veya yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırıcının çıkış tarafında
bulunan bir valf ile ayarlanan ayrıştırılmış yağ veya
yakıtın debisi.


kapasite ayarı : (İng. flow adjustment) Yağ veya yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırıcının çıkış tarafında
bulunan bir valf ile ayrıştırılan yağ veya yakıtın
debisinin ayarlanması işlemi.


kaplin : (İng. coupling) Ayrıştırıcılarda, elektrik
motorunun hareketini yatay veya ara şafta
aktarmada kullanılan içinde genellikle elastik
(kauçuk) bir eleman bulunan dairesel şekilli bir çift
diske verilen ad.


karşı basınç : (İng. back pressure) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
çıkış devrelerindeki 2-2,5 bar basınç değerini
aşmaması gereken statik ve dinamik yüklerin
tümüne verilen ad.


karter : (İng. crankcase) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında
yatay şaft üzerinde bulunan bir adet bronz dişli ile
ana şaftın alt kısmında bulunan krom kaplı çelik
dişlinin bulunduğu yer, dişli kutusu.
karter yağı : (İng. sump oil) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
karterlerinde bulunan ve dişlilerin yağlanmasını
sağlayan dişli kutusu yağı.


katı : (İng. solid) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
yağlama yağı ve yakıt içinden ayrıştırılan çamura
verilen ad.


katı ayrıştırıcı : (İng. clarifier) Yağlama yağı ve yakıtta bulunan
çamurun ayrıştırılmasında kullanılan yağ ve yakıt
ayrıştırıcısı, sıvı-katı ayrıştırıcı.


katı ayrıştırıcı diski : (İng. clarifier disc) Katı ayrıştırıcılarda, amacın
suyun ayrıştırılması olmaması nedeniyle kullanılan
en küçük iç çaplı gravite diski.


katı maddeleri tutan ayrıştırıcı : (İng. solids retaining type separator) Gemilerde
eskiden oldukça sık ve özellikle yağlama yağındaki
katı maddeleri (çamuru) ayrıştırmada kullanılan ve
şok özelliği olmayıp temizlemenin el ile yapıldığı
ayrıştırıcı tipi.


katı parçacık : (İng. solid) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
yağlama yağı ve yakıt içinden ayrıştırılan çamura
verilen ad.


kavrama : (İng. clutch) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
elektrik motorundaki devir hareketini bağlı
bulunduğu şaft üzerindeki balatalarla aynı devirde
(ancak 3-5 dakikalık bir süre içinde kademeli
olarak) yatay şafta aktaran disk.


kavrama balataları : (İng. clutch pad) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
elektrik motorundaki devir hareketini bağlı
bulunduğu kavramanın iç yüzeylerine önce
çarparak, sonra da yapışarak aynı devirde (ancak 3-
5 dakikalık bir süre içinde kademeli olarak) aktaran
elemanlar.


kayar alt çanak : (İng. sliding bowl bottom) Alt (ana) çanak
üzerinde bulunup düşük basınçlı operasyon
(kapama) suyu ile yukarı hareket edip çanağı kapalı
tutan ve yüksek basınçlı operasyon (açma) suyu ile
aşağı hareket edip çanağı açan ve şok yapmayı
(çamuru tahliye etmeyi) sağlayan parça.


konsantrasyon : (İng. concentration) Sıvı-sıvı ayrıştırmaya
benzemekle birlikte tasların (disklerin) içindeki
deliklerin daha içeride ve merkeze yakın olduğu ve
amacı düşük yoğunluktaki fazı değil yüksek
yoğunluğa sahip olan fazı temizlemek olan
ayrıştırma işlemi.


kontrol diski yükseklik ayarı : (İng. control paring disc height adjustment)
Kontrol diski üzerinde yapılan ve üzerindeki diğer
parçaların birbirlerine sürtmesini engelleyen bir
ayar.


kontrol ünitesi : (İng. control unit) Açma, kapama ve seal suyu
valflerinin açılması veya kapanması, çamur
miktarının artması ile şok yapılması, basınç ve
sıcaklık değişimlerinde alarm çalması vb. diğer
işlemleri otomatik olarak yöneten ve uygulayan
elektronik ünite.


küçük ring : (İng. small lock ring) Gravite diskini üst çanak
üzerindeki yerine sabitlemede kullanılan küçük
halka somun, küçük halka somun.


kül : (İng. ash) Yakıt ve yağlama yağı içinde olması
istenmeyen yanma sonucunda kalan atık.


makina sürekli maksimum gücü : (İng. maximum continuous rating, MCR) Gemi
ana makinalarının seyirde sürekli ve verimli olarak
çalışması için gerekli, makina gücünün yaklaşık %
85’i civarında olan güç.


merkezkaç kuvvet : (İng. centrifugal force) Özellikle santrifüj
pompalarda, sıvıya enerji kazandırmada kullanılan
ve belli bir devirle dönen pompa impellerinin sıvıyı
çevreye doğru fırlatması şeklindeki kuvvet.


merkezkaç yöntemi : (İng. centrifugal method) Özellikle santrifüj tip
ayrıştırıcılarda, belli bir devirle dönen iç
elemanların sıvıyı çevreye doğru fırlatması ve
dolayısıyla sıvı (yağlama yağı veya yakıt) içindeki
daha ağır maddelerin (su ve çamur) çevrede
toplandığı ayrıştırma yöntemi.


miktar faktörü : (İng. quantity factor) Yağlama yağı
ayrıştırıcılarının optimum kapasitesini hesaplamada
kullanılan ve 1,4 l/kW olarak alınan değer.


nozul : (İng. nozzle) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında şok
yapılabilmesi için, kayar alt çanağı yukarıda tutan
suyun tahliyesini sağlayan açma suyunu boşaltmak
amacıyla kullanılan, operasyon flenci üzerindeki
yuvasına sıkıca geçirilmiş ve içinde çok küçük bir
delik bulunan küçük yuvarlak bir parça.


nozul deliği : (İng. nozzle hole) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında
şok yapılabilmesi için, kayar alt çanağı yukarıda
tutan suyun tahliyesini sağlayan açma suyunu
boşaltmak amacıyla kullanılan nozul içindeki çok
küçük delik.


nozul tip ayrıştırıcı : (İng. nozzle type separator) İçerisinde katı
parçacıkların ve parçacık büyüklüklerinin sabit
miktarda olduğu, hacim olarak da maksimum % 5-
35 katı madde bulunan sıvılarda kullanılan ve
otomatik olarak sürekli çamur çıkışı olup çanak
çevresine yerleştirilmiş ve çapları değişken nozullar
bulunan bir ayrıştırıcı tipi.


operasyon flenci : (İng. operating slide) Alt çanak altında bulunup
yaylara baskı yapan bir ayrıştırıcı parçası.


operasyon suyu : (İng. operating water) Çanağı kapalı tutmada
kullanılan ve tanktan gelen düşük basınçlı veya
çanağı açıp şok yapmada kullanılan tanktan veya
hidrofordan gelen daha yüksek basınçlı sulara
verilen ad.


optimum kapasite : (İng. optimum capacity) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, en iyi ve en verimli ayrıştırma için
ayrıştırıcı çıkışında ayarlanması gereken uygun
debi.

parlama noktası : (İng. flash point) Açık ve kapalı diye adlandırılan
iki ayrı yöntemle ölçülüp petrol ürünlerinin
uçuculuğu hakkında fikir veren ve tanımlanmış bir
test aparatında yanıcı bir ürünün hava ile karıştığı
anda parlayabilen bir karışım meydana getirdiği en
düşük sıcaklık noktası.


plaka (levha) : (İng. plate) Ayrıştırma işlemlerinde, yağlama yağı
veya yakıt içindeki yağlama yağı ve yakıttan daha
ağır olan parçacıkların çarparak tutulmasında
kullanılan düz veya eğik olarak kullanılan
dikdörtgen biçimindeki metal eleman.


presostat : (İng. pressure switch) Pompa, kompresör,
ayrıştırıcı vb. üniteler ile akışkan dolaşan devrelerde
kullanılarak bu cihazların otomatik olarak devreye
girmesini, devreden çıkmasını veya alçak ve yüksek
basınç durumlarında alarm çalmasını sağlayan
elektrikli bir devre ve güvenlik cihazı.


rulman : (İng. ball bearing) Pompa veya motor şaftlarını
yataklamada kullanılan ve içinde küre, fıçı,
silindirik vb. biçimlerde kayma hareketi sağlayan
elemanlar bulunduran bir çeşit yatak.


seal suyu : (İng. water seal, sealing washer) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, üst taraftan verilen ve hem
disklerin temizliğini hem de disk grubunun dış
ucunda ara yüzey oluşumunu sağlayan sıcak su.


seal suyu kaybı var : (İng. broken seal water, lost seal liquid) Seal suyu
eksilmesi nedeniyle yağlama yağı veya yakıtın
disklerin dışına hareket etmesiyle ara yüzeyin
disklerin dış ucundan daha uzakta ve çevreye yakın
bir yerde oluşması ve dolayısıyla da yağlama yağı
veya yakıtın su mahallinden dışarı çıkması,
ayrıştırıcı dışarı veriyor.


sensor : (İng. sensor) Bir devre veya sisteme dokundurarak
veya yaklaştırılarak sıcaklık, dönme hızı vb.
özellikleri okumakta kullanılan alet, sezici,
algılayıcı, duyucu, duyargaç.


servis tankı : (İng. service tank) Ana makina ve dizel
jeneratörlerde yakılan dizel-oil veya fuel-oil gibi
yakıtların dinlendirme tankından ayrıştırıcı
vasıtasıyla alınıp gönderildiği ve içinde kullanıma
hazır temiz yakıt bulunduran tank, günlük yakıt
tankı.


seviye camı : (İng. sight glass, level glass) Herhangi bir sistem,
ünite veya tanktaki yağlama yağı, yakıt, su, çamur
vb. akışkanların seviyelerini göstermede kullanılan
genellikle ısıya dayanıklı şeffaf cam, mika veya
benzeri malzemeden yapılmış gösterge.


seviye ringi : (İng. level ring) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında, yağ
veya yakıt iç dengesini (yağ veya yakıt çıkışını)
kontrol ederek sabit pozisyonda tutmak için üst
diskin iç kısmına konulan, ayrıştırma yöntemi
değiştirilmedikçe de değiştirilmeyen belli bir iç çapa
sahip parça.


sıvı ayrıştırıcı : (İng. purifier) Yağlama yağı ve yakıtta bulunan
suyun ayrıştırılmasında kullanılan yağ ve yakıt
ayrıştırıcısı, sıvı-sıvı ayrıştırıcı.


sıvı-katı ayrıştırma : (İng. clarification) Yağlama yağı ve yakıtta
bulunan çamurun ayrıştırılması için uygulanan
ayrıştırma metodu, katı ayrıştırma.


sıvı-sıvı ayrıştırma : (İng. purification) Yağlama yağı ve yakıtta
bulunan suyun ayrıştırılması için uygulanan
ayrıştırma metodu, sıvı ayrıştırma.


su dağıtım kapağı : (İng. water distributing cover) Ayrıştırıcılarda,
operasyon suyunu üzerinde bulunan ring ve bu ring
üzerindeki birkaç delikten dağıtan eleman.


su diski (su pompası) : (İng. water paring disc) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, yağlama yağı veya yakıttan
ayrıştırılmış olan suyu ayrıştırıcının dışına gönderen
impellerli bir çeşit disk veya pompa.


sürahi tip ayrıştırıcı : (İng. decanter) Parçacıkların çok büyük ve katı
parçacıkların hacimsel oranının % 40-50 olduğu
sıvıların ayrıştırılmasında kullanılan bir çeşit
ayrıştırıcı, dekantör.


sürekli boşaltma : (İng. continuously discharge) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırılan yağlama yağı veya
yakıttan çıkan suyun (şok yapmaksızın) su
çıkışından sürekli olarak dışarı atılması.


şok : (İng. total discharge) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, çamur haznesinin dolması
nedeniyle açma suyu verilerek kayar alt çanak
altındaki suyun tahliyesini ve çanağın aşağıya
kaymasıyla çanakta birikmiş olan çamur ve suyun
tamamen boşaltılmasını sağlayan işlem.


şok suyu : (İng. opening water) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
ilk devreye alınmasında ve çamur haznesinin dolup
şok gereksinimi duyulduğunda ayrıştırıcıya
verilerek, kayar alt çanak altındaki suyun tahliyesini
ve çanağın aşağıya kayarak şok yapılmasını (çamur
ve suyun dışarı atılmasını) sağlayan kısmen yüksek
basınçlı su, açma suyu.


tahliye tapası : (İng. drain plug) Herhangi bir devre veya ünitedeki
sıvıyı içeride tutma ve tapa açıldığında ise devre
veya ünitedeki sıvıyı tahliye etmede (boşaltmada)
kullanılan kör tapaya verilen ad, boşaltma tapası.


takometre : (İng. tachometer) Dönel hareketli bir motor, rotor
veya şaftın devir sayısını ölçen cihaz.


tas : (İng. disc) Kesik koni biçiminde ve çelikten
yapılmış, ayrıştırmada en fazla ve temel görev gören
içinden yağ veya yakıt geçen eleman, disk.


tas grubu : (İng. disc stack) Dağıtıcı (distribütör) üzerine
yerleştirilmiş, kesik koni biçiminde çelikten
yapılmış ve üzerinde yağlama yağı veya yakıt geçişi
için delikleri olan pek çok sayıda disk.


teflon tapa : (İng. valve plug) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
kapama suyunun kaçırmasını önleyen ve teflon
malzemeden yapılmış küçük silindirik parçalar.


titreşim yay bloğu : (İng. vibration damping case) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, ana şaft ve onunla birlikte çalışan
çanak ve diğer elemanların titreşim yapmasını
önleyen, şaft çevresinde bulunan birkaç yay ve yay
yuvasından oluşan bir çeşit titreşim sönümlendirme
parçası.


tortu : (İng. sediment) Yağlama yağı ve yakıt içinde dibe
çökmüş halde bulunup merkezkaç ayrıştırmada
kısmen temizlenebilen katı maddeler, çökelti.


üst disk : (İng. top disc) Tas grubunun üstüne yerleştirilen ve
içinde seviye ringini taşıyan yine taslar gibi koni
biçimli dökümden yapılmış bir parça.


V-kayış : (İng. V belt) Ayrıştırıcı elektrik motorlarındaki
dönme hareketini, ara veya yatay şafta iletmede
kullanılan bir çeşit kauçuk veya deri malzemeden
yapılmış eleman.


valf plug : (İng. valve plug) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
kapama suyunun kaçırmasını önleyen teflon
malzemeden yapılmış küçük silindirik tapalar.


vanadyum : (İng. vanadium) Atom numarası 23, atom ağırlığı
50,942, yoğunluğu 6,11 olan ve 1710°C’de eriyen,
yağlama yağı ve yakıtta belli değerlerin üstünde
bulunduğunda özellikle egzoz valflerine zarar veren
beyaz bir element.


verim : (İng. efficiency) Pompa, ayrıştırıcı veya benzeri
ünitelerde kayıplar sonrasında kalan gerçek debi
miktarının yüzde ile belirtilen oranı.


vidalı pompa : (İng. screw pump) Silindirik bir yuva içinde bir,
iki veya üç adet vida bulunduran bir çeşit hacimsel
ve dönel hareketli pompa.


viskozite : (İng. viscosity) Sıvıların akmaya karşı gösterdiği
direncin ifadesi veya değeri.
viskozite ölçer : (İng. viscosimeter, flostick) Sıvıların viskozite
değerlerini veya viskozitelerinin kullanılmaya
uygun olup olmadığını ölçen cihaz.


yağ dolaşım valfi : (İng. oil circulation valve) Yağlama yağı
ayrıştırıcılarında, ayrıştırılacak yağlama yağının
sıcaklığının istenen değere ulaşmadığı durumda,
yağlama yağını tekrar ve uygun sıcaklığa kadar
ısıtabilmek için ayrıştırıcıya sokmadan ısıtıcıya geri
gönderen üç yönlü valf.


yağ doldurma tapası : (İng. oil filling plug) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarının
karterlerinde bulunan dişli yağ seviyesinin eksilmesi
durumunda kartere yağ alımını sağlayan kör tapa.


yağ keçesi : (İng. oil seal, seal ring) Yağ ve yakıt ayrıştırıcı
yatay ve dikey şaftlarında kullanılan belirli bir iç
çap, dış çap ve kalınlığı olan viton veya perbunan
malzemeden yapılmış halka biçimindeki
sızdırmazlık elemanı.


yağlama yağı : (İng. lubricating oil, L/O) Dizel makinalarda biri
hareketli diğeri hareketsiz veya her ikisi de hareketli
olan parçalar arasındaki sürtünmeyi önleyip onları
yağlamada ve soğutmada kullanılan sıvı karbonlu
hidrojen.


yağlama yağı separatörü : (İng. lubricating oil separator or purifier) Yağlama
yağı içinde istenmeyen su, çamur vb. gibi sıvı ve
katı maddeleri ayrıştırmada kullanılan merkezkaç
tipteki ayrıştırıcı.


yakıt diski (yakıt pompası) : (İng. oil paring disc) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarında, ayrıştırılmış yakıt veya yağlama
yağını ayrıştırıcının dışına gönderen impellerli bir
çeşit disk veya pompa.


yakıt diski yükseklik ayarı : (İng. oil paring disc height adjustment)
Ayrıştırıcının üst tarafında bulunan yakıt diski ile
dış kapak arasındaki mesafeyi ayarlayabilmek için
yapılan ayar işlemi.


yakıt harcamı : (İng. fuel consumption) Gemi ana makinasının
birim zamanda (saat) kW başına harcadığı yakıt
miktarı.


yakıt pompası : (İng. fuel pump) Yakıt ayrıştırıcılarında,
dinlendirme tankından yakıtı alarak önce ısıtıcıya
sokup ısınmasını sağlayan, sonra da ayrıştırıcıya
sokarak temizlenmesini sağlayan dişli veya vidalı
tipteki bir transfer pompası.

yatay dişli : (İng. worm wheel) Yağ ve yakıt ayrıştırıcılarında,
elektrik motorundan alınan dönel hareketi kavrama
ile alıp üzerindeki dişlerle dikey dişli vasıtasıyla ana
şafta ileten genellikle bronz malzemeden yapılan
dişli.

yavaşlama zamanı : (İng. retardation time) Çalışan ayrıştırıcıların
görevleri bittikten sonra kapatılmaları
(durdurulmaları) gerektiğinde çalışma durumundan
durmaya kadar geçen birkaç dakikalık süre.


yedek : (İng. stand-by) Çalışmayıp her an çalıştırılmaya
hazır tutulan yedek pompa, kompresör, ayrıştırıcı
vb. cihaz veya ünite.


yüksek basınçlı operasyon suyu : (İng. high pressure operating water) Yağ ve yakıt
ayrıştırıcılarının ilk devreye alınmasında ve çamur
haznesinin dolup şok gereksinimi duyulduğunda
ayrıştırıcıya verilerek, kayar alt çanak altındaki
suyun tahliyesini ve çanağın aşağıya kayarak şok
yapılmasını sağlayan kısmen yüksek basınçlı su,
açma suyu.


yükseklik ayarı : (İng. high adjustment) Ayrıştırıcıların üst tarafında
bulunan yakıt diski ile dış kapak arasındaki veya su
kontrol diski üzerindeki mesafeyi ayarlayabilmek
için yapılan ayar işlemi.


yükseklik ayar şimi : (İng. height adjustment ring) Yükseklik
ayarlarında ilave etme veya çıkartma şeklinde
kullanılan 1 mm kalınlığındaki klingerit veya metal
(çelik) conta.